शुक्रवार, २२ सप्टेंबर, २०२३

तुझं माझं नातं



तुझं माझं नातं
दूरस्थ
दोन शहरांच्या टोकावर
आशाभूत
व्याकुळलेलं

तू दिसत नाहीस मला
दिवस रात्र,
आठवडे,
महिने
तुझा आवाज पोचतो
दिवस रात्र,
आठवडे,
महिने
तुझा स्पर्श नसतो
दिवस रात्र
आठवडे
महिने
तुझी भावना पोचते
दिवस रात्र
आठवडे
महिने

थोडा है, थोडा बाकी
हट
बहुत बाकी
यातल्या एवढ्या तेवढ्या कशानेच
खरंतर
मला बरं वाटत नाही
ते वाटूनही घ्यायचं नाही,
नसतंच ना रे घ्यायचं...
दूराव्याने कुणाला बरं वाटलंय,आजवर?

मी तर
विरहानं, वासनेनं, वेदनेनं
गमगीन आहे
थोडी तुझी दिवानी
थोडी त्रासलेली आहे
तू हवाय म्हणताना
मला लाज नाही वाटत
तू हवाय म्हणताना
मी मुरकत ही आहे
तुझी रुखरुख जाणवते
तुझी हुरहूर वाटते…
सगळं एकावेळी दोन किंवा असंख्य
भावनांचा गुंता आहे

परंपरांची चौकट भेदत
प्रेम पोचलं आपल्यापाशी
अंतर का शाबूत आहे तरीही
वेदनेशी गाठ घालत?
जखमांचे व्रण सारे
स्पष्ट दिसतात
वियोगाची ठसठस सांग
कशी दाखवतात..

यार कोण कुठले
संस्कार,
जबाबदाऱ्या,
कर्तव्य, कोडीसाठी
कन्हत आहे
आपलं आयुष्य...
कणाकणाने
मरत आहे थोडं थोडं..

त्या सगळ्या
मर्यादांना मारूयात लाथ?
धरुयात सावली?
एकमेकांवर एकमेकांची

तुझं माझं नातं
मग
केवळ
बहरत
बढत
बरकरार होईल

शुक्रवार, १९ मे, २०२३

प्रियकरा

 

प्रियकरा

तुझ्या मनाच्या अस्थिर भोवऱ्याने

माझ्या पोटात गोळा आलाय

नाही, खोल खड्डासुद्धा पडलाय..

या अस्थिरतेतून

निघणारे तरंग, चक्र, आवर्तनं

माझा श्वास खेचतायेत

भोवऱ्याच्या निमुळत्या

केंद्राकडे...

मी जडशीळ, माझं शरीर जडशीळ

नसनसांत ठणक आहे

बेचैन प्रवाहांची

तुझी अस्वस्थता

माझ्या गर्भाशयापर्यंत

येऊन पोचलीये,

आता यातून केवळ सृजन व्हावं

तरच ठीक

अन्यथा अपुऱ्या वाढीचा

ठरलेला  गर्भपात...

मला सोसणार नाहीये, प्रियकरा!

ए, प्रियकरा...

तुझ्या अस्थिर, अस्वस्थ, बेचैन

कंपनांवर एकच फुंकर आहे

मला घट्ट मिठीत घे

गरगरून खाली जमिनीवर

कोसळण्याआधी...

 

शनिवार, ८ जानेवारी, २०२२

कुछ अव्वल सा लिखते है

शुरु से शुरु करते है और फिर 
वही से खतम करते आते है
या फिर शुरु से शुरु करते है 
और कुछ अव्वल सा लिखते है
कहो तो, दिल के हजार टूकडों को 
एक ही बार में समेट लेते है
या कहो तो दिल को बिखरने से 
पहले ही संभाल लेते है

माजी में झाँककर 
उन हसीन शामों की
उन नीले अरमानों की
कुछ अदाई कर लेते है
या कुछ कुछ बाकी,
थोडा उधार दोनों ही रख लेते है

और मीठे से वो एहसास जो
हम ने साथ महसुस किये
खट्टी सी वो तकरारे
जिन्हे मिलके भूला दिये
हिसाब उनका भी पक्का कर लेते है
या कोई गलती बेमतलब रख देते है

क्या पता किस अरमान का
क्या है अंजाम
क्या पता किस अंजाम का
क्या है नया आगाज

खैर, सुनो
जान के अनजान बनने से बेहतर
इक दुजे के हमराज बनना है
या तो साहिर की कही बात
हथेली पर निशाँ करना है...
या तो फिर से अजनबी बन जाते
या खूबसूरत मोड़ लेकर
बुना अफसाना छोड देते है…

क्या आसान है बताओ
उस पर अमल करते है
शुरु से शुरु करते है और...

सोमवार, १५ नोव्हेंबर, २०२१

इतना तो हक है ना...

 इतना तो हक है ना...

मामूली सी तकरार हो 

हम उनसे खफा हो 

आँखों में नमी हो 

और वो हमे मनाने आए... 


इतना तो हक है ना...

भीगी भीगी आँखे हो 

होंठों से जरा छुले तो 

सिरहन बदन से दौड़ जाए 

और हम उनसे लिपट जाए 


इतना तो हक है ना...

कुछ कहे बगैर 

कोई जादू कर जाए 

मामूली तकरार को 

यूं हवा कर जाए 

और वो हमारी मुस्कान बन जाए 


इतना तो हक है ना...

बेइंतहा मुहब्बत से    

नजर भर देख वो 

नजरों सेही संवार ले 

और हम उनकी बाहों में  

खुद को फ़ना कर जाए 

बुधवार, १२ मे, २०२१

बायको आणि गुलाम!

अस्सा अस्सा संताप झाला होता. शरीर थरथरत होतं, रागानं. हृदयात कोळसा पेटला होता. धगधगत होतं सगळं तन-मन. वाटत होतं की होऊन जावं हिंसक. सोडून द्यावं स्वत:वरचं नियंत्रण आणि वाजवून द्यावी त्याला सण्णकन. साला दोन दिवस झाला तरी डोक्यातली ती कलकल संपत नाहीये.

काय प्रश्न विचारला होता त्याला... हेच ना, बाबा नवरा बायकोत भांडणं होत नाहीत?
इंग्रजीत शिंकणारं, पार्ट्या करत फिरणारं आणि स्वत:ला नखशिखांत मॉडर्न समजाणारं तो शाणपट्टी आधी मिश्किल हसला. मग म्हणाला, ‘देखो, रोजा है...कुरआन पाक की कसम दिला दो, दो साल हुए शादी को पर मेरे वाईफ ने एक बार भी पलटकर जवाब नहीं दिया!’
ह्याची बायको माणूसय की मशीन...किती फेकावं माणसानं...किती म्हणजे किती?
...आणि खरंच ती उलटून बोलत नसेल तर काय मग तिला सोशिकतेच्या नदीत बुडवून काढून मृत केलं असेल का?
रे भेंडी विसरलेच... त्याच्याच भाषेत बायको म्हणजे गु-ला-म! हे ऐकून शाणपट्टीच्या पायाखालची जमीन सर्रकन खिसकवून घ्यावी वाटणार नाही का?
चौदाशेच्या काळातून बाहेर न आलेला तो बुरसट विचारांचा अल्ट्रामॉडर्न शाणपट्टी दोन तास ही असलंच बाळवट खीटपीट करत होता.
अल्लाह के बाद अगर किसीको सज्दा करने का कहा गया तो वो है शोहर को, इतना दर्जा दिया है उसे... औरत का ओहदा मर्दसे कमही होता है... आदमी को हमेशा औरत के आगे रखा, उसका प्रोटेक्टर बनाकर... आदमी काम से थका भागा आता है तो बीवीने ही उसकी खिदमत करनी चाहीए...उसके पीछे दुनियाभर के टेन्शन रेहते उप्पर से बीवी तंग करेगी तो फिर क्या करेगा बिचारा मर्द... कितनी भी परेशानी हो बीवीने उफ नहीं करना चाहिए... मर्द जो चाहे कहे (करे) औरत ने उसके हद में रहना... बत्तमीजी और जबानदराजी नही करना (सहते रहना)उसके दिल जैसा रहना, उठ बोले तो उठने का बैठ बोले बैठने का... एक गुलाम के जैसा रहने का...
क्काय! बायको आणि गुलाम... बायको आणि गुलाम... बायको आणि गुलाम! वाजतच राहिलं कानात. कान बधीर होतील असं वाटलं क्षणभर. अंहं क्षणभर नाही, बराच वेळ. बराच वेळ कानात तेवढंच ऐकू येतंय... पुढचं काहीही ऐकू शकत नव्हते आता.
नवरा बायको. समसमान. एकमेकांना पुरक. एकमेकांचे साथी-सोबती, दोस्त. बरोबरीचे. त्याच्याच भाषेत सांगण्यासाठी एकदुसरे के लिबास, एक चुकेल दुसरा सांभाळेल. दुसर्‍याच्या सुखदुखात पहिलाही सोबती. कायदा-संविधान..! अशी काय बडबड केली होती मी. माझ्या तोंडात कॅसेट बसवल्यासारखं मी हेच हेच आणि तेवढंच बोलत होते कंटीन्यू. दोनतीन तास. इतक्यांदा सलग बोलून बोलून घशाला कोरड पडली होती, आपल्याच घशात आपला आवाज अडकणार की काय इतका. क्रोधापेक्षा करूणा हे डॉक्टर दाभोलकरांचं तत्वही आता हळूहळू फिक्कं पडू लागलं होतं.
त्यातच त्यानं बायकोच उलटून न बोलणं आणि गुलामाशी तुलना केल्यावर तर करूणा नष्टच झाली. क्रोध तर बेसुमार होता पण त्याही पुढं जाऊन हातापायांतलं त्राण नष्ट झालं. ह-त-ब-ल. हतबल वाटू लागलं. अस्सं झालं की मी कुठल्या भाषेत ह्याच्याशी बोलू. मुळात बोलून ऐकणार आहे का हा? ऐकू तरी येतं का? ऐकायचं माहितीये का? मी बोलण्याचा अवकाश की तो तिची ही चूक, तिची ती चूक, तिची ही चूक, तिची चूक हे त्याचं चूकपुराण संपतच नव्हतं. तो ऐकतच नव्हता म्हणजे. तो ऐकत नव्हता? घशाला कोरड पडली तरी तो ऐकत नव्हता?
मग... मग... मग दातओठखात मधलं बोट दाखवून सरळ मागं फिरले. आता तर त्याच्या अंगातच आलं. चवळताळला. घरभर थयथयाट. आक्रस्ताळेपणा. वर बोंबलणं. कचकचकचकच बोंबलणं. त्याच्यासमोर खूर्चीवर शांत बसून मी बाटलीतलं पाणी प्यायले. माझा खरंच रोजा नव्हता!
त्या तीन चार तासात तेवढंच एक बरोबर त्याला कळलं होतं. रे भेंडी त्याला ते कळलं होतं...त्याला ही भाषा कळते?! ठरलं याच भाषेत बोलायचं आता...सगळी कलकलच संपली की राव!

रविवार, ४ एप्रिल, २०२१

चेंज

 ‘मला उबग आलाय घर एके घर करून...’

‘घर एके घर? रोज ऑफिसला तुझं काय भूत जातं का? ’
‘हां राईट! पण मला हे रोज घर-ऑफिस-घर करून कंटाळा आलाय. आय नीड चेंज.’
‘रोजच्या रोज घराबाहेर तर पडतेस. आवडीचं काम करतेस. आता कसला चेंज हवाय? दर रविवारी फिरूनही येतो.’
‘सोसायटीच्या गेटच्या बाहेर पडणं म्हणजे फिरणं असतं का? बरं त्या फिरण्याचा उद्देश ही ठरलेला असणार... भाजी आणायची, दळण टाकायचंय, फळं हवीत, नाहीतर मुलांच्या समाधानासाठी जरा बागेत नेऊन आणायचंय. येताना एखादी कच्छी दाबेली, एखादी भेळ, एखादी पाणी-पुरी गेला बाजार सॅण्डवीच खाल्लं की फिरणं सफल, नाही का? घराबाहेर पडण्याच्या, फिरायला जाण्याच्या या कल्पनांचासुद्धा मला तिटकारा आलाय.’
‘ए, प्लीज पुन्हा सुरू करू नकोस. ’
‘मी काय सुरू केलं. मला काय वाटतं हे तुला सांगायचंही नाही का? मग मी बोलायचं तरी कुणाशी?’
‘बोलू नको म्हणतोय का तुला? पण इतकी मोकळीक देऊनही कटकट काही संपत नाही तुझी. तुझ्या फिरण्याबिरण्यावरही बंधनं घातली का कधी? जा ना कुठं जायचं तिकडं जा. फिर. मजा कर. झालं तर.’
ती उदास हसली. याउपर तिला प्रतिक्रिया देणंच जमणार नव्हतं. गॅलरीतल्या खूर्चीवर येऊन ती शांत बसली. उन्हाळ्यातला पिवळाधम्मक उजेड आकाशात चमचमत होता. गार वाराही सुटला होता. हे म्हणजे तिच्यासाठी सोने पे सुहागा.
कालच नव्याने आणलेल्या दोन फुलझाडांकडे तिनं प्रेमानं पाहिलं. बरं वाटलं तिला.
‘आपणच फुलवलेली गॅलरी एवढाच निसर्ग आपल्या वाट्याला. या फुलांचा, मातीचा सुवास घ्यायचा आणि कुठल्या तरी दूरवरच्या उपवनात असल्याचं मानून घ्यायचं. या नव्या फुलझाडींची नावं देखील ठाऊक नाहीत. बोट दाखवून निवडली. नर्सरीतल्या माळ्यानं सांगितलंही असतं पण म्हंटलं, असू दे, सगळंच काय माहीत करून घ्यायचंय. घर-ऑफिस विसरून, टाईमटेबलच्या बाहेर निघून, इथल्या इथंच निरूद्देश भटकून, मनाची पाटी कोरी करून घ्यायची. वर आणखी ट्रॅव्हलींगच्या खोट्या पावत्या दाखवून एलटीए एनकॅश करायचा. घराची कुठलीतरी सोय करून तेवढ्यातच आनंदून जायचं... आणि पायात चपला अडकवल्या की कुठं चाललीस या प्रश्‍नाचं उत्तर द्यायचं. कुणाला? तर मी जरा जाऊन येतो असं बेधडक म्हणणार्‍या माणसांना.. मस्त मोकीळीके आपल्याला...!’

गुरुवार, २५ फेब्रुवारी, २०२१

स्वप्न!

आयुष्याची चाळीशी आलीये तिची. नोकरीचा एक टप्पा गाठून झालाय. घरसंसाराची घडी बसलीये. सारं काही आपपल्या जागी नीटनेटकं. पण काल ऑफिसमधल्या नवख्या पोरानं सहज म्हणून जे विचारलं तेव्हापासून तिला अस्वस्थता आलीय. अचानक खूप धडधड वाढली. आपली चोरी पकडल्यावर आता कुणीतरी भ्रष्टतेचा आरोप करेल तेव्हा जसं वाटेल तसंच तसंच काहीसं तिला वाटलं. प्रश्‍न खरं तर खूप साधा होता. ‘आयुष्यात जर तुम्हाला पुन्हा संधी मिळाली तर तुम्ही तुमचं कोणतं स्वप्न पूर्ण कराल?’

प्रश्न ऐकला आणि ती गरगरून चाट पडली..तिच्या एकदम लक्षात आलं की...
म्हणजे आयुष्यात आपण जे मिळवलंय ते आपणच मिळवलं असलं तरी ते आपल्याला मिळवायचंच होतं असं नाही. ते मिळाल्यानं सुखावून गेलो त्या त्या क्षणी तरी ते खरंतर आपलं स्वप्न नव्हतं. नोकरी हा उद्देश नव्हता. तो केवळ मार्ग होता मग ते ध्येय कधी झालं आणि स्वप्नं! रररशीत जगण्याचं आणि खुसखुशीत वाढण्याचं स्वप्न..ते कुठं गेलं..हे हे काय घडलंय..आपलं स्वप्नं मेलंय? तेही केव्हाच. ज्याचा अतापता आपल्याला नाही. त्याच्याकडून कुठला सांगावा धाडला गेला नाही कि जाब विचारला गेला नाही. प्रचंड संतापजनक आहे हे..आपलं स्वप्न कधी काळी जिवंत होतं आणि त्यासाठी आपण काहीही करू शकत होतो ही गोष्टच आता खूप खूप मागे पडलीये, पृथ्वीच्या कधी घडलं हे!
सगळी स्वप्नं पूर्ण होत नाहीत मान्य पण ज्या स्वप्नाची पूर्ती दुसर्‍या संधीत आपण सर्वात आधी करणार आहोत त्याच्या पूर्ततेची पहिली संधी हुकलीये? किती खोल आणि रिकामं रिकामं वाटतंय. जिवंतपणीच स्वप्नाचं आपल्या नकळत मृत्यू व्हावा या त्रासाइतकं भयाण काय असू शकेल. आजवरच्या सगळ्या खस्ता, कष्ट, राग-अपमान या सगळ्याचं मूल्यच शून्य झालंय. ते सगळं सोसूनही त्याची किंमत कवडीमोल झालीय कारण स्वप्न तर मरून गेलंय. हेहेहे असं नको व्हायला हवं होतं. स्वप्नानं साथ सोडून मरून जाऊन काळ लोटल्यावर त्यानं असं प्रश्‍न होऊन समोर यायला नको होतं. जगण्यातला सगळा प्राणच शोषून घेणाऱ्या या टोचण्या हव्यात कशाला पुन्हा पुन्हा. च्चा मारी! असं आयुष्याचा अर्धा पट उघडा पडल्यावर कुणी विचारू नये कुणाला अपूर्ण इच्छांविषयी आणि मृत स्वप्नाविषयी...बरं चाललेलं आयुष्य बरं उरत नाही मग नंतर आणि बरं चाललं होतं आधी या भोपळ्याशी सामनाही करवत नाही..!

रविवार, २४ जानेवारी, २०२१

पाऊसमयी

प्रिय, 

गधड्या

परवा तुला भेटण्याची खूप इच्छा झाली होती. भेटायचे नेमके कारण माझ्याकडेही नव्हते. पण भेटायचे नक्कीच होते. तसं तर मनात सांगण्यासारखे खूप काही होते. पण त्यातील काहीच ओठांवर आणायचे नाही, हे मी आधीच ठरवले होते. तुला फोन केला. भेटशील का विचारले आणि कधी नव्हे ते तू पहिल्याच झटक्यात ’हो’ म्हणालास. मग भेटण्याची वेळ ठरवली अणि ठिकाणही. अर्थात नेहमी प्रमाणे या दोन्ही गोष्टी तूच ठरवल्या. मी फक्त पोहचायचे काम करणार होते, तेही वेळेवर. मला जरादेखील उशीर झाला की तू आपला फुरंगटून बसतो. तुला वाट पाहायला आवडत नाही. मग मला जरासाही उशीर झाला की तुला कितीदा ही ’सॉरी’ म्हणून विनवलं, तरी तुझी संवादाची गाडी काही केल्या पुढेच जात नाही. खरंतर वाट पाहायला मला ही आवडत नाही. मला आजही लख्ख आठवतयं, आपण अगदी पहिल्यांदा भेटणार होतो त्याचवेळेस तुला बजावलं होतं, ’वेळेवरच ये.’ 

यावर मला म्हणाला होतास, ’बाईसाहेब इंतजार का भी अपना एक मजा होता है! ’

तुझ्या या वाक्यावरुन तू उशीर करणार हे ओळखून मी दहा मिनीटे उशीराच पोहचले होते तेव्हा. तरी पठ्ठ्या तू, काही पोहचलाच नव्हतास. पण मला विनाकारण उगीच उशीर करायची सवय नसल्याने जेव्हा पण भेटायचे ठरवले, बहुतेकदा तुझ्या आधीच पोहचले. मध्यंतरी एकदा कधी नव्हे ते, तो तू वेळेवर पोहचलास. खरतर वेळेवर नव्हे; माझ्याआधी पोहचलास तर सगळी भेट शांततामायीच्या अधीन होती. कारण ही जाणून घ्यायचा प्रयत्न केला नव्हतास. तू मात्र प्रत्येकच वेळीस वाट पाहायला लावलीस आणि निङ्कूटपणे मी पाहिलीसुद्धा. वाट पाहायला अजिबात आवडत नसतानाही...का हे मात्र कळत नाहीये....!!

त्या दिवशीसुद्धा अशीच घाई झाली. रविवारचा दिवस आणि घरी काका-काकू, बच्चेकंपनी आलेली. त्यातच पुरणपोळीचा बेत आखलेला. तुला जेवणात नेमके काय आवडते ठाऊक नव्हते. तरीही तुझ्यासाठी पुरणपोळी घ्यायची ठरवली. सकाळची लगबग लक्षात घेऊन आणि तुझ्यासाठी वेळेवर पोहचता यावं यासाठी मनातल्या मनात ताळेबंद करुन, दुसऱ्या दिवशी घराबाहेर लवकर पडणार असल्याचे आईला रात्रीच सांगून टाकले. त्यामुळे तिने आणि काकूने पण सकाळपासूनच पुरणपोळीची तयारी सुरु केली होती. मग फटाफट तुझा आणि माझा डबा भरला. पुरणपोळीचा डबा असल्याने ऑफिसमध्ये मोजूनच कसे नेणार म्हणून मी दोन डबे घेत असावी, असा अंदाज आईने लावला असणार. म्हणूनच मग तिने मला काहीच विचारले नाही. मीसुद्धा काहीच बोलले नाही. अर्थात हा डबा तुला म्हणजे नेमका कोणाला देणार हे मी तरी कुठे सांगू शकणार होते. आवाराआवर केली, स्कुटी काढली.

वेळेवर पोहचण्याशी प्रामाणिक राहता यावे यासाठी सूसाट निघाले. ठरलेल्या ठिकाणी पोहचले. तू आलेला नव्हताच. पाच मिनिटे, दहा मिनिटे, 15 मिनिटे. तुझा काहीच पत्ता नाही. फोनही घेत नव्हता. विसाव्या मिनीटाला मी वैतागलेच तेवढ्यात तुझा फोन आला, अचानक महत्त्वाचं काम आलं त्यामुळे येता नाही येणार...यापुढेही तू काही काही बोलत होता. मला काहीच ऐकू येत नव्हते आणि माझं काहीही ऐकून घेण्याआधी तू फोन कट करुन मोकळा झालेला. तब्बल चार वेळा ‘भेटणं अशक्य’ या तुझ्या उत्तरानंतर ठरवलेला प्लॅनही तू सहज फिसकटलास. तुझ्या या फोननंतर एकदम भोवळचं आल्यासारखी झाली. तू येणार हे ठाऊक असल्याने रस्त्याच्या कडेला उभं राहण्यात काहीच वावगं वाटलं नव्हतं पण आता सगळ्या नजरा आपल्यालाच पाहतायेत आणि दात विचकवून हसतायेत की काय असं वाटू लागलं होत. तुझ्यावर प्रचंड राग येत होता आणि रागवताही येत नव्हते. विचित्र हतबलता होती. मनात असंतोष होता. गाडीची दिशा बदलवली. ऑफिसला पोहचले. सगळा दिवस तू उदासवाणा केला होतास पण याची तुला कल्पनाही नव्हती आणि मला ती तुला द्यावीशीही वाटली नाही. सगळं आलबेल असल्यासारखंच वागायचं मी ही खोटा प्रयत्न करत होते. तुझ्यासाठी घेतलेला डबा माझ्याकडे हिरमसून पाहत होता. त्यामुळे माझ्याही डब्याला मला हात लावावासं वाटलं नाही. ‘अचानक महत्त्वाचे काम आले’ या वाक्याभोवती मन घोळत राहिले. माझ्यापेक्षा महत्त्वाची काङ्के तुझ्या आयुष्यात निश्‍चितच असू शकतात. पण तू ते ज्या पद्धतीने सांगत होता त्यात कुठेच अपराधीभाव नव्हता की मला झालेल्या त्रासाची जाणिव नव्हती. संताप, संताप आणि प्रचंड संताप.

तुझ्यामुळे ऑफिसमध्येही मी पुर्णपणे नव्हते. ना धड कोणाशी नीट बोलत होते. तुझा राग कोणावरही निघत होता अगदी स्वत:वरही. मग सरळ लेडीज रुमच्या बेसीनपाशी गेले. चेहऱ्यावर पाणी मारले. पाण्याचा मार बसल्याची जाणिव झाली. मग नुसतेच बेसीनच्या नळा खाली हात धरुन उभी राहिले. ‘पाणी वाया घालवू नका’ची समोरची पाटी दिसली तसा नळ झटकन बंद केला. दीर्घ श्‍वास घेतला. एक, दोन, तीन. जरा रिलॅक्स वाटलं. मनावरची मळभ बेसीनच्या पाईपमधून बाहेर गेल्यासारखी वाटली. खूप छान ङ्खील होत असल्याची जाणिव स्वत:ला मुद्दामच करुन दिली. बाहेर आले. पुढचा सगळा वेळ कामात झोकून दिले. काम करण्यात वेळ गेल्याचेही लक्षात आले नाही. सकाळचा प्रसंग आणि त्याविषयीचा रागही निवळला होता. रात्रीचे साडे नऊ वाजता साईन आऊट केले. वहीत निघतानाची सही केली.

स्कुटीपाशी पोहचले. डिक्की उघडली. दोन्ही डबे पुन्हा त्यात ठेवून टाकले. 

आकाशाचा काळा रंग अधिकच गहिरा झाला होता. नभ दाटून आले होते. थेंब-थेंब पडायला सुरुवात झाली होती. गारेगार वारा वाहू लागला होता. डोक्याला ओढणी बांधावी म्हणून गळ्यातील ओढणी काढणार इतक्यात ती एका बाजूने ओढल्यासारखी वाटली. मी मागे वळणार तर तूच एकदम समोर उभा राहिलास. म्हणाला, ‘निघालीस?’ आता हा प्रश्‍न होता की ‘थांब ना’ अशी सूचना. प्रश्‍नातील लडिवाळ सूचना तुला फार छान जमते. मलाही काहीच सुचले नाही. माझ्या ओढणीचे एक टोक अजूनही तुझ्या हातात होते. ‘चल, ब्रिजवर जाऊयात. कायम म्हणत असतेस ना, ब्रिजवर बसून गप्पा मारायच्यात. चल जाऊयात आत्ता..’ शब्दच फुटत नव्हते मला. तसं तू हातातील ओढणीचे टोक ओढलेस. म्हणाला, ’पार्किंगमध्येच असू दे तुझी गाडी आणि रेनकोट वगैरेसुद्धा. हां फक्त मघाशी दोन भरलेले डबे डिक्कीत जाताना बघितलेत मी. तेवढे घे आणि माझ्या गाडीवर बस. आज घरी देखील मीच सोडणार. सूचना आणि धमकी तुला एकाच वेळेस साधता येते. मी भारावल्यासारखे, तू सांगेल ते करत गेले. ब्रिजवर पोहचलो. गाडी तिरकी करुन लावलीस. गाडीला रेलून फुटपाथवर बसलो. डबे उघडले. थेंब-थेंब पावसात ओल्या ओल्या पुरणपोळीची लज्जतच निराळी झाली होती. इतक्यात पावासाने जोर धरला. तुफान कोसळायला लागला. क्षणात तू ओलाचिंब झालास अन् तुझी नजर सांगत होती की मीही...!!! हात फैलावून चेहर्‍यावर पाऊस झेलू लागलास.’ या पावसाची मी कित्ती वाट पाहत होतो, तुला कल्पना नाही, पाऊस मला खूप आवडतो आणि पावसात...’’पुढे बोललाच नाहीस.

पाऊस झेलत राहिला..चिंब झाला होता तरी भिजायचं होतं तुला. तुझ्या खडूस वाटणार्‍या इमेजला तुच तडा देत चालला होतास. निराळाच तू, आज नव्याने दिसत होतास. तुझ्याकडे पाहण्यात मी इतकी व्यग्र झाले होते की तू हात धरुन कधी आपल्यातील अंतर कमी केले कळलेच नाही. हे लक्षात येऊन मागे सरकायच्या आत तू माझा हातं खेचून अंतर अधिकच कमी केले अन् म्हणाला, ‘‘तुझा आवडता ब्रीज आणि माझा आवडता पाऊस या दोन्हीचं कॉम्बिनेशन खूपच झक्कास आहे. दरवर्षीच्या पावसात तुझ्या या ब्रीजवरच्या आनंदात मला वाटेकरी करशील....!!!’’ ओठांवर नकळतपणे उमटलेली स्मितरेखा इतकंच उत्तर होतं माझ्याकडे. पुढे काही बोलायची आता जरुरच उरली नव्हती. तुझ्या हातात माझा हात तसाच होता. प्रेमाची पहिली कबुली अन् पहिला पाऊस हेही कॉम्बिनेशन झक्कासचं तर होतं. माझ्यासाठी सगळं स्वप्नवत होतं. खूप वेळ आपण मनसोक्त भिजलो. तुझ्या आवडत्या पावसावर मला ही प्रेम वाटायला लागलं होतं...ठरल्याप्रमाणे तू घरी सोडवायला आला...गाडीवरुन उतरल्यावर तू पुन्हा हात खेचून थांबवलसं. तूही गाडीवरुन उतरला. माझ्या कपाळावर ओठ टेकवले आणि तसाच कानाशी सरकला एका दमात श्‍वासही न घेता म्हणाला, ’’तुझं आत्ताचं पाऊसमयी होणं, एकदम भन्नाट आहे, पण त्याहीपेक्षा सकाळी माझी वाट पाहताना अगतिक झालेल्या तुझ्या चेहजयावरची लाली, तुला जास्त सुट करते डिअर.. जीवाला अगदी वेड लावते...!!! मी एकदम आश्‍चर्याने पाहू लागले. तर तू झटदिशी बाईकला किक मारली आणि पुढे जाऊन मोठ्याने ’’सॉऽऽऽऽऽऽरी, उद्या घ्यायला येतो ग’’ म्हणत पुढच्या गल्लीत दिसेनासा झाला..!

सोमवार, ४ जानेवारी, २०२१

स्वत:पुरतं विषय संपवून टाकला.

सख्या,
मागे तूच कधीतरी म्हटलेलंस...
अर्धवट सुटलेले,
अबोल राहून गेलेले,
ना कळलेले-आकळलेले,
अव्यक्त-अर्धबोल,
अस्पर्शीत राहिलेले, धसमुसळ्या स्पर्शाने स्पर्शाची अभिलाषा निर्माण करणारे पण ती अपूर्णच राहिलेले,
आधीची ओढ अपूर्णतेने अधिक वाढवणारे,
पूर्णतेचा ध्यास देणारे किंवा त्याची गरज नाही हे सांगणारे,
अपूर्णतेतही मौज आणणारे किंवा दु:ख देऊन मनाला आनंद देणारे असे क्षण मला फार आवडतात.’
सख्या, तू सांगितलं तेव्हा त्या शब्दांचा अर्थ उलगडला नव्हता आणि आत्ता ते सारं अनुभवल्यासारखं वाटतंय. अपूर्णतेत खूपच मौज आहे. हाताशी काहीतरी आल्यानंतर हातातून पुन्हा ते अलवार निसटून देण्यातसुद्धा एक कैफ आहेे. म्हणजे पहा हं, केवळ तू सांगितलं म्हणून मी नाईंनटी सिक्स (’96) नावाचा तमिळ चित्रपट पाहिला. दहावीच्या वर्गात शिकणारे दोन जीव एकमेकांत गुंतूंन जातात, प्रेमाची कबूली न देता! त्यानंतर मध्ये बरंच पाणी वाहून जातं. दोघांची ताटातूट होते आणि 1996 साली शाळेतून पास झालेल्या बॅचचं गेटटुगेदर ठरतं. इथंच मग तरुण नायक नायिका एकमेकांना पुन्हा भेटतात. प्रेमाची परिणिती सहजीवनात झाली नाही तरीही दोघांच्या ही हृदयाशी शाळेतलं प्रेम उरुन पुरुन राहिलं आहे. त्यांच्या केवळ हालचाली, हावभावांतून प्रेम पाझरत राहतं, इतकं की आपलंही मन सुखावून-दुखावून जातं.
मला हा चित्रपट फार आवडला. पूर्ण अपूर्णतेच्या मधल्या हिंदोळ्यांवर झुलत राहिलेलं त्यांच्यातलं अलवार नातं मनाला फार आवडून गेलं.
आणि मग थोड्यावेळानं का कुणास ठाऊक मनाला टोचणी लागू लागली. हृदय की काय दुखायला लागलं. म्हणजे जामच कसंतरी व्हायला लागलं. पोटातही, मनातही, डोक्यातही. विचित्र-विचित्र. कामधाम नसल्यासारखं मी उगाच खूप वेळ विचार करत राहिले, मी अशी कुणाच्या प्रेमात पडले नाही का? आपण प्रेमात आहोत हेही कळू नये इतका जास्त जीव कुणामध्ये गुंतला तरी आहे का? आयुष्यात भले आज ती व्यक्ती माझ्यासोबत नसेल, पण त्याच्या नसण्याची रुखरुख देणारा किंवा अगदी आपल्यातून तो कधी उणा झालाच नाही असं वाटायला लावणारा आहे का कुणीतरी? हातातल्या रिंगशी खेळत खूप विचार केला. खूप म्हणजे खूपच जास्त. पण यासंदर्भानं कुणीच असं आठवेना. आपला जीव कुणाच्या तरी जीवात अजूनही थोडाफार गुंतून पडलाय असा कुणीही व्यक्ती माझ्या आयुष्यात नाही!
माझं आयुष्य इतकं सरधोपट, इतकं सपक, इतकं चारचौघींसारखं आहे? माझं सरळ लग्नच व्हावं... श्शीट यार! किती बोअर. कुठल्याही एक्सायटमेंट, चार्मशिवाय लग्न झालं. होणार्‍या नवर्‍याशीच का होईना पण चोरुन-बिरुन भेटण्याची, लपाछपी करत काही मोमेंटस मिळवण्याची, आयुष्यात रंग भरण्याची काही गंमतच केली नाही. आणि आता लग्न होऊन ही त्यात...फरगेट इट. मी एक भली मोठी जांभई दिली.
खरंतर आयुष्यात एखादा असा पुरुष ज्याच्याविषयी कायच्या काय वाटतंय अगदी इन्फिनीटीच्या टर्मसमध्ये कायच्या काय वाटतंय असं कुणीच नाही याची खंत वाटायला हवी होती. म्हणजे मला वाटतच होती. पण त्यानं काय होणार होतं, माती तर खाऊन झाली होती. पुरुषांना स्त्री हवी असते तसं स्त्रीलादेखील पुरुष हवाच असतो की.. उलट मला तर प्रश्‍नच पडला, शाळा तर जाऊ दे पण कॉलेजात, विद्यापीठात किंवा नोकरीच्या पहिल्या वहिल्या वर्षांत मी कुठं होते? लोकं चार-चार अफेअर करतात आणि मग रीतसर लग्नही. हो ना, तेही नव्याच माणसाशी आणि मी? प्रेमात बुडून जावा असा एखादाही पुरुष आपल्याला आयुष्यात न लाभावा? मला स्वत:चंच फार वाईट वाटत राहिलं. पण त्या वाईट वाटून घेण्याचं तरी मी काय करणार होते? किती वेळ त्या विचारात गढून जाणार होते? स्वत:पुरतं विषय संपवून टाकला. तसाही विषय स्वत:पुरताच होता.

गुरुवार, १७ डिसेंबर, २०२०

संतत्व?

 ...मी इथं मन मारत राहते. माझ्या आशा-आकांक्षाना सतत मुरड घालत राहते. कित्येक इच्छा अशा उधळून लावते जणू त्या माझ्या नव्हेतच. आणि तू बिनधास्त उधळपट्टी कर. फिजूलखर्ची कर. गरजा न ओळखता पाय पसरत रहा. आणि मी मनाची चाळणी करून घेते. कुठलीच आस-आसक्ती राहायला नको ना...किमत नाही तुला माझी...

काहीही बोलू नको. कुठलाच फालतू खर्च करत नाही. आणि तुला तर काही कमी पडू देत नाही.. तुझ्या सगळ्या इच्छा-आशा-अरमाँ पुऱ्या करतो. सारखंच काय आपलं मन मारते न त्याग करते न मोठेपणा करते न मीच रडूबाई-पडूबाई होऊन जगते. त्यानं ही तिच्या आवेगाहून आवाज चढवला.
हो हो मोठा आलास माझी किंमत ओळखणारा! नाहीच तुला माझी किमत..अन काय केलंस ते इतकं बोलून दाखवतोयस. तुला काय माहित मी माझ्या कित्येक हौशी सोडून दिल्या. आता नको नंतर बघू म्हणून सोडून दिलं. पैपै जपण्यासाठी, राखण्यासाठी कुठली मौज केली नाही कि मनासारखा खर्च..
कसली हौस-मौज? काय कमीये तुला. सगळं वेळच्या वेळी देत आलोय तरी तुझं तुणतुणं सुरूच. नाही एकदाच सांगच काय राहिलंय..तुझी कोणती इच्छा-आकांक्षा मारून
माझ्यावर उपकार केलेस..हा सांग..कुठली मौज..बोल ना..
हां तेच ते. बोलता बोलता ती जरा अडखळली. तिला पटकन काय उत्तर द्यावं सुचेना झालं. हमम अ-स ए-क-द-म आ-ठ-व-त नाही..म्हणजे काही नाहीच असं नाही. आवाज पुन्हा किंचित चढला
तो जोर जोरात हसू लागला. म्हणाला, काही असेल तर आठवेल ना.. थोडी तंगी आहे मान्य. तुला जरा बेअर करावं लागतं. क्रेडिट डेबिटवर जग चालतं.. पण तू मागितलं नाही तरी तुझी सगळी हौस ना मी भागवतो, मी.. काय पाहिजे ते आणून देतो कळलं का? तरी तुझं... साला घरी थांबूच नये..नुसती कटकट. जगणं अवघड होऊन बसलंय..असं म्हणत दार जोरात आपटत तो बाहेर पडला.
***
ती स्वतःवर जोराची चिडली. मला एक हौस सांगता आली नाही. लानत है.
स्साला इच्छा मारली..इच्छा दाबली म्हणता म्हणता त्या खरंच मरून गेल्या..कधी? खरोखर एक ही आशा अपेक्षा माझ्याकडे आता उरली नाही का? रंगबेरंगी आकांक्षांचा फुगा माझ्या हातून कधीचाच निसटून गेलाय का? तो पुरवत असेल ही पण ते सारं मला हवं आहे का? मग मला म्हणून हवं असण्याची उर्मीच नष्ट झालीये का? एक-एक-एक इच्छा सांगता नाही आली... एक-एक-एक मौज... असं कसं? एक तरी मुरड घातलेली इच्छा आठवायलाच हवी..की खरंच नाही हौसमौज उरलेली काही. आपण संतत्व गाठलं की काही गाठणंच नकोसंय..
आतली सिस्टम इतकी पोकळ होत चाललीये? कधी..केव्हापासून मी इतकी रिकामी होत गेले..त्याचा तरी काही थांग लागणार आहे की मनाबरोबर मेंदूलाही चाळणी लागली आहे...!! ऑऽऽह थिस फिलिंग इज सो हॉरिबल..

गुरुवार, १० डिसेंबर, २०२०

तनिष्कच्या निमित्ताने


तनिष्कच्या जाहिरातीतली मुस्लिम सासू हिंदू सूनेचं कौतुक करताना दाखवली तर त्यावरून लवजिहादचा गदारोळ माजवला गेला. दोन वेगवेगळ्या धर्मसंस्कृतीतल्या सासू-सूना एकमेकांचं कौतुक करतायेत यात काहीच आक्षेपार्ह नसताना कमजोर मनाच्या व्यक्तींच्या भावना दुखावल्या. पण  जातव्यवस्थेला सर्वाधिक टिकवून ठेवणार्‍या ‘अरेंज मॅरेज’ प्रकारात कित्येकदा सासू सूनेवर खार खाऊन असते, सतत भांडणं उकरून काढत असते किंवा तिचा अपमान करत असते ते आपल्याला दिसत नाही. दुसर्‍या धर्मातली तर सोडाच पण अगदी आपल्याच धर्मातली, जात-पोटजातीतली अगदी बघून सवरून केलेल्या सूनेबाबत सासूच्या मनात तिरस्कार असतो, तो कशाबद्दल. 

कित्येक घरांत सासूच्या मनात सूनेविषयी एक विचित्र प्रकारची अढी दिसते, आकस दिसतो, बरं त्याला ठोस असं काहीही कारण नसतं. मुलगा सूनेचं ऐकतो असं एखादं पालपूद लावलं जातं, सूनही तर आपल्या मुलाचं ऐकत असते हे मात्र सरळ डोळ्यांआड केलं जातं.. अशा कुठल्याच गोष्टींनी आपल्याला त्रास होत नाही. परधर्मातले आपल्या धर्मातल्या मुलींना मात्र त्रास देतात, कन्व्हर्ट व्हायला लावतात, जबरदस्तीनं तिचं जगणं-वागणं बदलतात अशा कागाळ्या मात्र आपण करायला कायम तत्पर असतो, नै!

अरेंज मॅरेजमध्ये सासू बिनबुडाच्या आधारे सूनेचा द्वेष करत राहते या वागण्यानं मला कायमच बुचकळ्यात टाकलंय. मुलाचे लव्ह मॅरेज असले आणि सासू अशा तर्‍हेनं नाराजी व्यक्त करत असेल (तेही समर्थनीय नाहीच) तर एक वेळ सासूच्या नाराजीला (तिच्यापुरता) आधार तरी असतो. पण जिथं सासू-सासरे स्वत: मुलीचा शोध घेऊन, मुलाकडून पसंंती मिळवून सून घरी आणतात तिथंच ब्लेमगेमचा प्रकार प्रचंड दिसतो. अगदी पहिल्या दिवसापासून आमच्याकडं असं नसतं, आम्ही हे खात नाही, आम्ही असं बनवत नाही इथंपासूनच सूनेला उपरेपणची जाणिव दिली जाते, ती कशासाठी? सूनेच्या कुठल्याच गोष्टीवर आनंदित होणार नाहीत, सूनेनं केलेला कोणताही पदार्थ आवडणार नाही, तिच्या चॉईसनुसार काही बदल झाले तर ते किती खर्चिक आणि कामाचे नाहीत असा तोरा असतो. मुलाला कुठल्याही तर्‍हेची शिस्त लावायला गेली तर मुलाला जमणार नाही म्हणून याच फणा काढतात. आर्थिक शिस्त लावण्याचा प्रकार केला किंवा ती स्वतंत्रपणे कमवू लागली तर मुलाचे हालहाल करते अशी ओरड करणार. तिने थोडं कमीजास्त खर्च केला की ती उधळी आहे. यातली कुठलीच गोष्ट खरंच सूनेचं वागणं चूकीचं, स्वभाव वाईट आहे म्हणून नसतं तर त्यांना अगदी पहिल्यादिवसापासूनच तिच्यात कोण जाणे काय खटकत असतं. सासू तर सासू, नणंदानांही आपल्या भावजयीच्या उकाळ्यापाकाळ्या काढायला फार आवडत असते. सासू-नणंदाचा फेवरेट टॉपिक घरातली सून असते. 

यात गमंत तेव्हा वाटते जेव्हा त्यांच्या वागणूकीत मुलगा हवा पण सून नको अशी काहीतरी विचित्र तर्‍हा दिसू लागते. बरं, मुलाशी तिचं नातं तोडायचं का तर तोडायचं ही नाहीये पण त्यांना सुखासूखी जगूही द्यायचं नाहीये अशी तर्‍हा असते. मुलानं लग्न करावं म्हणून कित्येक वर्ष त्याच्या मागे लागून झाल्यावर फायनली घरात सून आल्यानंतर तिच्याविषयी मायाममत्व वाटण्याऐवजी ती आटते कशी हे मला कधीही कळलं नाही. यातूनच मग मुलाचे सूनेविरूद्ध कान भरण्याचे प्रकार घडतात. काही वेळा मुलांचं यात सॅण्डविच होतं. धड आईचं ऐकता येत नाही धड बायकोची बाजू घेता येत नाही. मग ते सरळ दुर्लक्ष करतात पण त्याचा परिणाम आई मुलाच्या नात्यापेक्षा पती-पत्नीच्या नात्यावर अधिक होतो. आपलीच मुले (मुलगा-सून) दुर्मुखल्या चेहर्‍यांनी घरात वावरतात यात वयस्क मंडळींना कुठला आनंद मिळतो. 

एकुणात काय, परधर्मातली सासू-सून असली काय आणि एकाच जातीतल्या असल्या काय..मला वाटतं एकमेकींना समजून घेण्याचा अवकाश दोन्हीही स्थितीत सारखाच असणार..असायला हवा! एकाच जातीतले असले तरीही प्रत्येक घराची म्हणून आपलीच एक संस्कृती असते...आपलेच एक संस्कार असतात. इतकी साधी गोष्ट आपल्या डोक्यात का शिरत नसते. एकाच खानदानातल्या भावा-भावांच्या घरीसुद्धा रीतभातात फरक असतो, मुलांवरच्या संस्कारात आणि मुलांच्या आपपल्या आलेल्या अक्कलेत फरक असतो. अशा स्थितीत त्या वेगळ्या संस्कार-संस्कृतीचा मिलाफ अन्य एका संस्कार-संस्कृतीत करण्यासाठी सूनेला/जावयाला थोडा काळ तर लागणारच असतो की..आणि तेवढं उमगलं की मग हे द्वेष करणं, चूका काढणं आणि आपण आणि आपलं घर श्रेष्ठ- असा झेंडा मिरवणं हे कदाचित कमी होईल..(उम्मीद पे दुनिया कायम)


रविवार, २२ नोव्हेंबर, २०२०

घरबंदी

 दोन दिवस झाले होते तिला गावी जाऊन. हाताला काही काम नव्हतं..म्हणजे घरात खूप कामं होती पण वाट्याला कुठलंच येत नव्हतं.. सकाळपासून रात्री झोपेपर्यंत राबणाऱ्या बाया आधीच घरात होत्या.. कामाची शिस्त बिघडते नाय तर काम वाढते या सबबखाली कुठलं काम कुणी करूच द्यायचं नाही..काकूला तर ती लहानपणापासून पाहत आली होती..फार काय वय नाही तिचं पण कमरेत आता वाकलीये. मांस कुठे आहे कोणास ठाऊक नुसती हाडाची मोळी दिसते. हां पण कामाचा उरक जबर..तिच्या विशी पंचविशीतल्या लेकी ही तशाच कामाला dashing..कधीही जा घर लख्ख अन् कितीही पाहुणे येवोत कितीही कामं पडोत घर तसंच लखलखीत. झाडू, फरशी पुसणं, अन भांडी चमकवणं या कामाला दिवसातून किती वेळा करायचं हे काही ठरलेलं नाही..कितीही वेळा ते होत राहतं..

तिला मात्र तिच्या शहरी रुटिनपासून ब्रेक आणि हवा तसा श्वास घ्यायला बदल हवा होता. घरबंदीचा तिला उबग आला होता..रोज उठून घरचं, मुलाचं ऑफिसचं करून करून ती कंटाळली होती.. गावाकडचं शेतातल घर, घरासोमारची विहीर, द्राक्षांच्या बागा, भाजीपाल्याच्या छोट्या मोठ्या वाफा..निसर्गाचा सहवास तिला खुणावत होता..ऑनलाईन शाळेला..वर्क फ्रॉम होमला दिवाळीची सुट्टी मिळाली आणि तिने लगेच गावपाण्याची वाट धरली. पण आल्यापासून मिळालेला निवांतपणा तिला राहून राहून टोचत होता.
त्रासून ती घराच्या ओट्यावर बसली. धुणं धुणाऱ्या लहान बहिणीला पाहत..
'दीदी दुसरा कभी?'
'एकसेच हैराण हाय.. उत्ताच ब्बास.'
'ऐसा कैसा..पटापटा होणे देने का नई व्हय.'
'है तो तेरे दो..उसके..इस्के.. भै-भानांके बच्चे होते तो उशे भी साथ..'
'क्या बोलने का बई ये तरा..'
'भला सून तो मै जाके चपात्या करू क्या..कटाली देख बैठ बैठ के''
'नको रहंदे..यहा का आट्टा अलग रेहता..नै जमता तुम लोगोंको फिर चपात्या वातड होते..आन हुयाच तो.. नाष्टा हुया.. सालने हूये.. उधर चुल्ले के घर में रोट्या चले.. नन्हीे के बर्तना हुया की करती तो उने..'
'फिर हौर बर्ताना.. पोचा मारनेवाली क्या?'
'तो क्या वैसाच रखने का..वो हुया कि कनोले करने का.. तभी तुम आये कर के खेत के कामा नई निकाले..'
ती धुणं वाळवून घरात आली.. दोन दिवस हवापालट म्हणून तिचा भाऊ देखील आला होता. तोही हे सगळं पाहत होताच. सारखं कामात व्यग्र असणाऱ्या घरातल्या बायकांना पाहून चिडून पण काळजीनं म्हणाला, 'क्या सरिका सारिका कामा मे लगेले रहते..जरा आराम करते जाव..टीव्ही देखो..चूप बैठो.. निंद नाही आयी तो चूप लेटो..धुंड धुंड के, निकाल निकाल के कामा क्या करने का.. रह्या थोडा साफ करने का तो कुच्छ बिघडता नई.. इत्ते कामा नको करते जावू..'
तशी काकू वैतागली..'ऐसेच बाता करता अन् दिल दुखाता.. कामा रखे तो कोन करनेवाला है..धुंड धुंड के कामा करना नै पडता हम को, गंदा नई खपता जरा बी..हम को हमारे आदम्या के साथ खडा रहना पडता समज्या. छोऱ्या करते उनका कौतुक नई पर नामा रखने आता. फिर से मेरे छोऱ्या को कुछमत बोल.आन जांदे छोड आदम्यांको खाने बुला.' रागाने थरथतत काकू ताटं घेऊन बसली.. भाऊ गारद. गप वळला..ती मात्र त्यांच्या घरात नव्यानं आलेल्या गर्भवती सूनेकडे पाहत होती..तिच्या पोटाकडे पाहता पाहता एकदम कासावीस झाली..
…..
शिट म्यान..पुढच्या खेपेत बाळाला घेऊन ती देखील अशीच चटचट कामं करताना दिसेल..आता जरा अल्लड वाटणारी ही बाळंतपणानंतर पोक्त झालेली असेल..अन् आपण असच बघत राहू..डोळे असूनही नसल्यासारखे.. जसं आपल्याला कधीच दिसलं नाही.. की आपल्या लहान बहिणी कधीतरी लहानपणीच आपल्यापेक्षा मोठ्या झाल्या.. दुरावल्या, हरवल्या..कामाचं व्यसन घेऊन त्यात गुंगून गेल्या..शेतात कामं आहेत तर घरातली कमी करायची..का तीचती सतत करायची? ohhh म्यान...मानसशास्त्राच्या कुठल्या क्लृप्त्या वापरून ह्यांना सांगायचं की माणूस आहोत आपण..घड्याळाचे काटे नाहीत की थांबलो तर बंद पडू...त्यांच्या जीवतोड राबण्याच नाव घ्यायचं की त्यांना हलवून हलवून जागं करायचं.. कसं सांगायचं हे राबणं नाही झिजणंय..पण कस? का कळूनसमजून ही तोंड बंदच राहतं…का मी त्यांच्यापर्यंत पोहचू शकत नाहीये..का ते माझं ऐकणार नाहीयेत,अशी भीती वाटत राहते..व्यसनाधीन माणसाच्या नादी लागायचं नसतं असा अलिखित नियम इथ ही लागू असतो का?? उपयोग काय मला समजत असलेल्या गोष्टींचा..
'यत्ता सोचू नको..जरा कमी वाप्री तो क्या लगेच गंजता नई., चूप खा के ले..'काकूने ताट समोर ठेवलं..आणि ती काकूच्या तोंडाकडे पाहतच राहिली

मंगळवार, १७ नोव्हेंबर, २०२०

टोचणी

 सणासुदीचा दिवस होता. कुठलाही सण आला किंवा पाहुणे येणार म्हंटलं की त्याचा जीव घाबराघुबरा व्हायचा. मनाभोवती कमालीची अस्वस्थता ठाण मांडून बसायची. त्यामुळं तो मुद्दामच उशीरा उठला. तिची मात्र सकाळपासून लगबग सुरू होती. हातापायाला चाकं लागल्यासारखी घरभर भिरभिर सुरू होती. घरात आधीच पाच माणसं असताना आणखी सातेक पाहुण्यांची भर पडली. स्वयंपाकघरातल्या मसाले, वाटण, तर्री, रस्सा, पुर्‍या, पोळ्या, फुलके, आंबटतिखट, चटण्याचुटण्यांमध्ये तीदेखील मीठासारखी विरघळून गेली. घराची साफसफाई मात्र हट्टानं त्यानं त्याच्याजवळ ठेवली. पाहुणे यायच्या आधी तिनं आवरून-सवरून घेतलं. गालांना प्रसरणाचा आदेश दिला..त्यानंतर गाल अजिबात आकुंचित झाले नाही. त्यानं काय नाय अंगात होती तीच टीशर्ट-थ्रीफोर्थ झटकून घेतली. घरभर पाहुण्यांचा ‘अतिथीवास’ दरवळत राहिला. ती त्याही वासात हसून हसून सामील झाली. त्यांची उठबस करत राहिली. तिच्या रांधलेल्या स्वयंपाकावर त्यांना ताव मारताना पाहून खूश होत राहिली. तृप्त होऊन उधळलेली स्तुतीसुमनं ती स्मितहास्यानं झेलत राहिली. मग कुणी जरा वाढीव कौतुक करायला लागलं, त्यात इतरांनीही सूर मिसळला तेही ती आनंदानं ऐकू लागली..‘किती गुणाची’, ‘काय स्वयंपाक आहे..आहाहा’, ‘फार चांगली सून मिळाली गं.’,‘इतकी गं कशी तू सुगरण’, ‘घर, मुले, सासू एकहाती सांभाळतेस, ’, ‘तुझा इतका गोड स्वभाव आहे ना..सारखं यावंसं वाटतं.’, ‘माझं लेकरू किती काम करतं नै..’ या आणि अशा कौतुकानं ती फुलत फुलत राहिली...! पाहुणे गेल्यानंतरही असंच फुलून उन्मलून इकडं तिकडं बघता बघता तिनं त्याच्याकडं पाहिलं. त्याच्या चेहर्‍यावर मात्र कौतुकाची रेघ नव्हती. माथ्यावर आठ्या मात्र होत्या. निराशेनं ग्रासलेला आंबट चेहरा होता.

‘कधी कुणी पाहुणे आले..त्यांनी कौतुक केलं की तुला लगेच टोचतं ते.’
आधी तो शांत राहिला मग ती पुन्हा म्हणाली, ‘जळका आहे जळका. माझं कुणी जरा नाव घेतलं की तुझ्या पोटात दुखतंच..’
‘हो होते माझी जळजळ. दुखतं माझं पोट. जा आता मूड स्पॉईल नको करू.’
तणतणत ती छोटीला घेऊन मोठ्याशी बोलत सासूजवळ बसली.
----
तसा तो आतल्या खोलीत धूसफुसायला लागला, ‘तुझ्या सांसरिक कौशल्यांसाठी कुणी तुझं कौतुक केलं की मला गिल्ट येतो. त्या कौतुकानं तू खुलली की अधिक त्रास होतो. तुझ्या करिअरचा मी बट्ट्याबोळ केला याची टोचणी लागते. तुझ्या ज्या क्षमतांचं आणि कुवतीचं कौतुक व्हायला हवं त्या बोथट होतायेत का हा विचार पोखरत राहतो..तुझ्या करिअरला मूळापासून उखडून आणलं तेव्हा नव्या मातीत ते सोबतीनं रुजवायचंं डील होतं. आणि मी गर्भ रुजवून मोकळा झालो..आंधळा होतो तेव्हा आणि जेव्हा डोळे उघडले तेव्हा तू हरवून गेलीस..तुझ्या अशा आनंदात सामील व्हायला लागलो की अपराधी आणि स्वार्थी वाटायला लागतं आणि टाळायला लागलो की स्वकेंद्री आणि दोषी..’

बुधवार, ११ नोव्हेंबर, २०२०

गंडवणे

 आज खूप दमलो. खूप काम झालं. तो बॅग सोफ्याजवळ ठेवत म्हणाला.

‘का रे. आज उशीर ही केलास.’
‘अगं हो, ऑफिसमधल्या एका कलिगची मिटींग मला करावी लागली अर्जंट. तिला म्हणे खूप त्रास होत होता. ऑफिसमधूनही मग लवकरच गेली.’ तो ही उभ्या उभ्या शर्टाचं बटण काढत म्हणाला.
‘ओह’ इतकंच म्हणून ती गप्प झाली..आजारी असेल असा विचार करून तिनं फार काही उत्सुकता दाखवली नाही. तसा तोच म्हणाला, ‘बायकांचा नेहमीचा प्रोब्लेम..पोटात खूप दुखत होतं तिच्या..कंबरही..म्हणजे तसं ती म्हणत होती. पायदेखील दुखतायेत म्हणून अक्षरक्ष: मांडी घालून बसली. चेहरा अगदी केविलवाणा झालता. ’
ती डोळे विस्फारून त्याच्याकडे पाहत होती. त्यानेही भूवई उंचवून काय म्हंटलं. ‘तुला कुठल्या तरी बाईविषयी कन्सर्न वाटतोय हे चांगलंचंय पण तुझ्या आत्ताच्या कन्सर्नचा छोटसा तुकडा कधी घरातल्या पोटा-पायाच्या जीवाला मिळाला नाही..’
‘अं..म्हणजे कोण तू? तुझं कुठं काय दुखतं..आणि तशा त्या नाजूक साजूक मुली. तू चांगली दणकट.’ असं उडवाउडवीच बोलून तो बाथरूममध्ये तोंड हातपाय धुवायला लागला.
तिनं रागानं एक उसासा सोडला. गरम पाण्याची पिशवी घेऊन कंबर शेकत बडबडू लागली.
काय तर ह्याचं लॉजिक..! लॉजिक नाही तिथं लॉजिक शब्द वापरणंच चूक...
हट् असं कधीच होत नाही, कुण्या स्त्रीच्या पोटात दुखल्यानं ती नाजूक होत नाही आणि कुणी ते दुर्लक्षल्यानं दणकट...! किती दिवस स्वत:ला गंडवणार कुणास ठाऊक...

शनिवार, ३१ ऑक्टोबर, २०२०

पिरीयेडसचे कॅलेंडर

काय तो अवतार झालाय तुझा? स्वत:कडे लक्ष द्यावं थोडं. हाता-पायावर बघ केस किती वाढलेत आणि चेहरा किती काळवंडलाय. कितीदा म्हणायचं पार्लरला जा. आता काय त्याचं कॅलेंडर सेट करून देऊ? बरं, युट्युबवर पाहिलं तर घरबसल्याही हजार नुस्के मिळून जातील. पण काही करायचंच नसतं. कशात उत्साहच नाही. ती तुझी मैत्रिण बघ..हं हं तीच ती..काय मेकओवर केलाय..आणि ती..हो आलीच असेल तुझ्या लक्षात..कसली टकाटक असते...चॉईसच दमदार असते तिची. नाही तर तू, काही दम नाही तुझ्यात. कसं तुझ्या जवळ यायचं माणसानं..वरून रिझवण्याची एक अदा नाही तुझ्यात...! तू यंव..तू टँव..तू अमकं..तू तमकं..तूऽऽऽऽ तूऽऽऽऽ.. कुठल्या न कुठल्या पार्टीनंतर, गेट टुगेदर नंतर, सोशल मिडियातला भंपकपणा आवडल्यानंतर त्याची ही भुणभुण असायचीच! बोलून बोलून तो कंटाळला.. हळूहळू त्याचा आवाज हवेतूनही गायब झाला..

तशी ती घामेघूम होऊन किचन ओटा साफ करत स्वत:शी बोलू लागली, ‘सगळ्या अपेक्षा माझ्याकडूनच. हँ कटकट साला! मी मेकओवर केल्यानं, टकाटक राहिल्यानं आन काय ते रिझवल्यानं मला काय हवंय ते मिळणारे का? हट तेरी, ज्याच्याकडे ‘नजर’च नाही, त्याला कदर नाही! आणि कॅलेंडर सेट करायची हौसच असेल तर माझ्या पिरीयेडसचे कर..आधी ती रेग्युलरंय का इरेग्युलर हे माहित करून घे!’

रविवार, २५ ऑक्टोबर, २०२०

खरं तर प्रेम हवं असतं!

 ती त्याच्यावरून बाजूला झाली आणि शांत पडून राहिली. किंचित थकली होती आणि तरीही सूखाचा क्षण अनुभवून सुखावली होती. त्याने मात्र उठून लगेच लाईटस ऑन केले. अस्सं भपकन डोळ्यांवर प्रकाश आलेला तिला अजिबात आवडत नव्हतं. पण नेहमीच त्यावर काय बोलणार? त्याने लाईटच्या बटणाकडे हात नेला तेव्हाच तिनं डोळे घट्ट मिटून घेतले. तिथली लाईट तशीच ठेवून तो बाथरूममध्ये गेला. बराच वेळ चूळ भरत राहिला. वाजवीपेक्षा जास्त वाहणार्‍या त्या वाहत्या नळाचा आवाज तिला इरिटेट करत होता. पण सांगायचं त्राण नव्हतं उरलं तिच्यात. कानावर उशी घेऊन गप्पच राहीली. मग त्याचं सगळं उरकून तो थेट हॉलमध्ये गेला. मोबाईलवर क्रिकेटची मॅच पाहत सोफ्यावर आडवा झाला. ती अजूनही तशीच उताणी होती. तिने चादर जवळ केली. एका कुशीवर झाली. खूप तहान लागली होती तिला..साखर ही हवी होती किंचिंत पण उठायचा कंटाळा आला होता म्हणून तशीच पडून राहिली. तो आता बेडरूममध्ये येणार नव्हता. थोड्याच वेळात त्याच्या घोरण्याचा आवाज येणार होता, सकाळच्या बिछाना चहाशिवाय तो उठरणारही नव्हता..हे सारं काही ठाऊक होतं तिला. ती धुसफूसत राहिली अन् स्वत:शीच पुटपुटली, ‘इतका रसरशीत शरीरसोहळा अनुभवून ही मला थोडंसं अटेन्शन, थोडंसं फ्लर्टिंग खरं तर प्रेम हवं असतं..हे कधी कळेल त्याला!’

मंगळवार, २२ सप्टेंबर, २०२०

गोष्टीमधील लॉजिक

एखादी गोष्ट सांगताना एखादा नवा शब्द आला की त्याचा अर्थ मुलांनी विचारणं स्वाभाविक आहे. पण आता आमच्या घरी एखाद्या घटनेची, प्रसंगांची चिरफाडही व्हायला सुरवात झाली आहे. म्हणजे आधीही हे असं का? तसं का? असे प्रश्‍न असायचेच पण आता ज्या घटनेवर अख्खं कथानक उभं असतं आम्ही त्या घटनेतलंच लॉजिक शोधायला घेतो. म्हणजे कसं? तर ते असं..

जंगलबुकमधील गोष्ट. जंगलात प्राण्यांबरोबर वाढणार्‍या मोगलीची. गोष्ट वाचायला सुरवात केलीच नव्हती की प्रश्‍न आला, पण ते इतकं छोटंसं बाळ जंगलात कसं आलं? त्याला तिथंच सोडून आई कुठं गेली? ती बाळाला घेऊन का नाही गेली? जंगलात प्राणी असतात तर तिथं बाळ कसं काय कोणी सोडू शकतं..
अगली डकलिंगची गोष्ट. तीन बदकं आणि एक हंस असणारी..तीन अंड्यातून एकसारखी बदकांची पिलं निघाली तर ते चौथं पिलू जे खरंतर हंस आहे मग त्याचं अंड बदकाच्या घरट्यात कसं? बदकाला माहित नाही का की तिची तीनच अंडी होती. तिला मोजता येत नाही? ती उबवायला बसली असेल तेव्हा तर कुणीही आणून ठेवू शकत नाही..आणि हंस अंड ठेवेल तेव्हा बदकाला दिसणार नाही?
याच गोष्टीत ते चौथं कुरूप पिलू भटकत एका घरात जातं जिथं मांजर आणि कोंबडी असते. मांजर त्याला विचारतं की तुला म्याव करता येतं का आणि कोंबडी विचारते अंडी घालता येते का? नाही तर मग तुझ्याशी मैत्री करणार नाही..यावर ही पण कोंबडीला काय म्यॉव करता येतं का आणि मांजरीला अंडं घालता? ते दोघं मैत्री करू शकतात तर मग त्या पिलाशी मैत्री करायला काय जातंय ह्यांचं..
एक तर एक तर लहान मुलांच्या पुस्तकात मस्त विनोदी व्यंगचित्र होतं. ‘अब मम्मी को कैसे बताये की हमे बडा-सा मास्क क्यों चाहिए..ताकि एक दिन भाई की क्लास में बैठेंगे एक दिन बहन के क्लास में’असं कसं, त्यांच्या वर्गात हजेरी घेत नाहीत, मुलं किती आहेत मोजत नाहीत. ऑनलाईन क्लासमध्ये तर एकाच स्क्रीनवर दोघं दिसतील आणि वेगळ्या मोबाईलवरून केलं तरी ते समजेल..व्यंगचित्राचा पोपट झाला होता.

बुधवार, १६ सप्टेंबर, २०२०

आय अ‍ॅम स्टिल इन हायद्राबाद

जीमेलचं अकाऊंट गुलाबी रंगाच्या पट्टीत रोज रोज स्नेहाला सांगत होतं, ‘यु आर आऊट ऑफ स्टोरेज.. फ्रीअप स्पेस ऑर पर्चेस अ‍ॅडीशनल स्पेस.’ ती माध्यमात काम करत होती. त्यामुळं बर्‍याच संस्थांच्या, संघटनांच्या पीआरओंच्या मेल्सची गर्दी अकाऊंटमध्ये झालेली होती. राजकीय बीट नसतानाही, सगळ्या पक्षांचे खाऊवाटप ते खड्डे बुजवणे तत्सम मेल्स तिलादेखील यायचे. अधूनमधून वाचकांचे मेल्स. कामाचे, महत्त्वाचे म्हणून तिनं स्वत: स्टार करून ठेवलेले ढीगभर मेल्सही होतेच. 15 जीबीची स्पेस अश्शी भरून गेली. मग काय, जूनीच जागा आता नव्याने निर्माण करण्याचा अवघड कार्यक्रम तिला हाती घ्यायचा होता. आज उद्या करता करता तिनं अखेर मुहूर्त लावला. अकाऊंट सुरू केलं तेव्हापासूनचे मेल्स ती चेक करत सुटली. सुरूवातीच्या दिवसांतले फॉरवर्डेड मेसेज, वॉलपेपर्स, फोटोमेसेज असे सर्व मेल्स एकेक करत थ्रॅशमध्ये पडत होते. क्लिक-ओपन-कामाचं नाही-डिलीट असं सूत्र आकाराला आलं होतं. शंभर सव्वाशे मेल डिलीट झाले आणि एका मेलवर येऊन ती थबकली. तो स्वप्नीलचा मेल होता. नुसता मेल नव्हे तर संभाषणाचा थ्रेड होता त्यात. आधी त्याचा मेल आला होता, त्यावर तिनं रिप्लाय केलेलं होतं, तू पाठवलेली वर्ड ओपन झाली पण वाचता आली नाही. युनिकोडमध्ये पाठव. 

-ओह! माय बॅड लक..बट वर्ड? फाईन! मी कन्व्हर्ट करून पाठवतो.
-थँक्स!
-अगं, माझ्याकडे प्रोब्लेम आहे.तुला कन्व्हर्ट करून घेता येणार नाही का? 
-नाही! तेवढा वेळ नाही माझ्याकडं. 

यापुढे कुठलाच थ्रेड नव्हता. विषय खुंटला होता. तिनेही पुन्हा तो मेल कधीच ओपन केला नव्हता. ती विसरूनच गेली होती त्याविषयी. तिने तारीख, महिना, वर्ष पाहिलं. दिवसभर ट्रान्सलेशन्स करून करून ती शिणत होती. त्याच नादात वेळ नाही असा काहीतरी रिप्लाय केला ज्याला त्यानं पुन्हा उत्तरच पाठवलं नव्हतं. आत्ता पुन्हा तो मेल पाहून तिला अस्वस्थ वाटायला लागलं. काय लिहीलं असेल याची उत्सुकता दाटून आली. त्यावेळेस जरादेखील कुतूहल वाटलं नसेल आपल्याला? आपण जरा प्रयत्न केला नाही. त्या वर्ड फाईलीत काय लिहीलं असेल..वर्ड फाईल..ना ना..पत्र..पत्रच असणार. त्यानं वर्ड या शब्दावर प्रश्‍नचिन्ह करून पाठवला होताच..ती कामाला लागली. पाच वर्षापूर्वी तिचं एकूण कम्प्युटरच ज्ञान यथातथाच होतं. बहुतेक त्यामुळंच आपण प्रयत्न केला नसावा. हो, पण आपल्या आसपास त्यातली माहिती असणारी लोकं होतीच की. आपण कुठं कुणाला विचारलं. आत्ता त्याचा विचार करून उपयोग नव्हता. तिनं वर्डची फाईल ओपन केली. मजकूर निरनिराळ्या चिन्हांनी व्यापून गेला होता.  फॉन्ट काहीतरी ‘डीव्हीडब्ल्यूबी सुरेख अव्हीड’ अशा नावाचं होतं. गुगलवर फॉन्टचं नाव टाकलं पण तो फॉन्ट आता अस्तित्वातच नव्हता. त्याच्या फॅमिलीतला, त्या फॉन्टमधल्या मजकूराची जरातरी ओळख करून देणारा दुसरा कोणता फॉन्ट मिळतोय का म्हणून ती कामाला लागली. आधी कन्व्हर्ट करण्यासाठी सर्व कन्व्हर्जन्स तपासून पाहिले पण कशानेच फरक पडला नाही. त्यानंतर बराचवेळ उपद्व्याप करून सात आठ निरनिराळे फॉन्ट शोधून काढले. सगळे डाऊनलोड करून इन्स्टॉल केले. कसाबसा एक फॉन्ट मॅच झाला आणि चिन्हांची संख्या कमी झाली. सगळाच्या सगळा मजकूर स्पष्ट दिसत नव्हताच पण अर्थ लावण्याइतका दिसू लागला होता. शब्दाला शब्द लावून ती वाचायला लागली.

प्रिय मैत्रिणी,
खूप दिवसापासून तुला पत्र लिहावंसं वाटत होतं पण शब्द जुळत नव्हते. खरंतर फेअरवेलच्या दिवशी तुला एक पत्र देणार होतो. पण तुला पाहिलं आणि हरवूनच गेलो. त्या दिवशी तू साडीत खूप सुंदर दिसत होतीस. तुला मनापासून दाद द्यायची होती पण नेमकी तेव्हा सबीना आली. सबीना बस बहाणा है, खरंतर हिम्मत झाली नाही. तुला आठवत असेल तर त्या दिवशी मी देखील अबोली रंगाचा कुर्ता घातला होता. अख्खं शहर पालथं घालून मी त्या रंगाचा कुर्ता शोधला होता. मला तुझ्याशी मॅच व्हायचं होतं म्हणून. तुला मात्र ते आवडलं नव्हतं बहुदा. आपण बॅण्डवाले वाटत राहू, तू लांबच उभा रहा असा दम भरून तू सबिनाला घेऊन बाजूला झालीस. सबिनानेदेखील अबोली रंगाची साडी नेसली होती पण तू तर तिला अगदी खेटून उभी होतीस. तेव्हा तुला या बॅण्ड पार्टीचा साक्षात्कार झाला नव्हता का? अंहं, भांडत नाहीये, फक्त मुद्दा लक्षात आणून देत होतो. त्यावेळेस तुझं बोलणं मला फार लागलं होतं, सरळ निघून जावंसं वाटत होतं पण तू नेमकी गेटच्या वाटेवर उभी होती. मग काय दुखावल्याचं न दाखवता तुझ्यापासून लांब उभा राहून तुला पाहत राहिलो. एकतर आपला फेअरवेलचा दिवस होता. दुसर्‍या दिवसापासून तू दिसणार नव्हतीस. मी परत अमरावतीला जाणार होतो. तुला खूप खूप मिस करणार होतो. तुला हे सगळं सांगायचंही होतं पण हिम्मत झाली नाही. आणि हो, तू सगळ्यांना काही ना काही गिफ्ट दिलंस मला मात्र म्हणाली, ओ बॅण्डवाले तुला फक्त ढेंगा. आधी वाटलं तू गम्मत करत आहेस. नंतर लक्षात आलं तू मला ढेंगा दाखवून आय मिन न सांगून निघून गेली होतीस. सहा महिने झाले फेअरवेल होऊन, माझं पत्र तेव्हापासून तुझी वाट पाहतंय. तुझा पत्ता होता. पोस्ट करायला गेलो पण म्हंटलं भलत्याच कुणाच्या हातात पडलं तर.. मी तसाच माघारी फिरलो.
मी आता हे तुला का सांगतोय..मला तुला सांगावंसं वाटतंय म्हणून. मी ठरवलं होतं की मी तुझा अजिबात विचार करणार नाही. तुझ्यापासून दूर निघून जाईन. पण मला जमतंच नाहीये. नकळतपणे तुझ्या आठवणी जाग्या होता. स्नेह, तुला लिहीलेलं पत्र तुला प्रत्यक्ष वाचून दाखवायचं आहे. भेटशील? मी पुढच्या आठवड्यात हायद्राबादला येणार आहे. 

स्नेह, मी काय म्हणतोय ते कळतंय ना तुला..की मी खूप आढेवेढे घेतोय..बरं स्पष्ट सांगू का? सगळं सांगतो, प्लीऽऽऽज भेट..आय मिस यू अलॉट.. माझे इन्स्टींक्ट सांगतायेत की तू देखील मिस..आणि...करतेस.
तुझाच.

मेल वाचण्याआधी तिची वाढलेली उलघाल हळूहळू शांत झाली. खरंतर मेल वाचून झाल्यावर तिला बेचैन वाटायला हवं होतं. त्या पत्राचा रोख कळू नये इतकी लहान ती नक्कीच नव्हती. स्वप्नीलची इमॅच्युरिटी, बालीशपणा त्या पत्रातल्या भाषेत असला तरी फिलींग.. पत्र तेव्हाच वाचलं नाही याचा तिला त्रास व्हायला हवा होता. स्वत:चा वैताग वाटणं अपेक्षित होतं पण त्यातलं काहीच झालं नव्हतं. ती उलट अधिक शांत झाली होती. तिचे निळे डोळे मोत्यासारखे चमकू लागले होते. तिनं मेलची विंडो मिनीमाईज केली. बेसीनपाशी जाऊन तोंड धुवून घेतलं. कपाटातली एक फाईल काढून त्यातनं एक कागद बाहेर काढला. कागद नव्हे आंतरदेशीय पत्र. तिनं ज्या पत्त्यावर पाठवलं होतं तिथून ते पुन्हा आलं होतं. पत्ता अमरावतीचा होता.

प्रिय सख्या,
अबोली रंगाचा कुर्ता तुला फार छान दिसत होता. सबीनाला तू आवडतोस, हे तुला माहितीये का? असायला हवं माहित. ती सतत तुझ्याविषयी बोलते. तू तिच्याशी किती बोलतो पण मनातलं बोललास का? त्या दिवशी मी तुला बॅण्डवाला म्हणाले खरं, मला तसं म्हणायचं नव्हतं. पण तू आणि सबीनाने एकसारखा रंग घातल्यानं माझी चीडचीड झाली. तुला कळतंय ना मी काय म्हणतेय. मी त्या दिवशी हॉलच्या बाहेर तुझी वाट पाहत राहिले तुला सांगितलं नव्हतं की मी बाहेर आहे, तरी आपली वाट पाहत होते पण तू आतमध्येच तुझ्या सो कॉल्ड मित्र मैत्रिणीत रमलास. माझी फार जळजळ झाली..तुला कळतंय का मी काय म्हणतेय. नाहीच कळणार. सबीना चांगली मुलगी आहे. तिला तू आवडतोस. ती कधी तुला तसं सांगणार नाही. म्हणून मी सांगतेय. तू तिचं मन ओळखशील तर बरं होईल. तुला मिस करतेय रे. तुझी फार आठवण येतेय. तुला त्या दिवशी गिफ्ट दिलं नाही कारण तुला मी माझ्या मनातलं सांगणार होते..पण सबीना..तिचा विचार मनात आला आणि गप्प राहिले..तुला हे पत्र मिळाल्यावर तू मोकळा आहेस तुझा निर्णय घ्यायला. मी खूप कॉम्प्लीकेटेड बोलत आहे, असं तुला वाटत असेल पण तसं अजिबात नाहीये. 
ता.क. काही नाही. पत्र नीट वाच.
तुझी स्नेह!

तिनं लिहीलेलं ते पत्र. वाचल्यावाचल्या फार विचार न करता तिनं फाडून टाकलं. मेलवरच्या डिलीटवरही तिनं क्लिक केलं. जीमेलवर जराशी जागा झाली होती. स्वप्नीलचा मेल अजूनही थ्रॅशमध्ये होता. मनात अजूनही रितेपण होतंच. तिने त्याच मेलला रिप्लाय केला...आय अ‍ॅम स्टिल इन हायद्राबाद! 

प्रिय,

पहले मुझे लगता था की मैं जो कुछ भी लिखती हूँ उसकी इन्सिपीरेशन तुम हो...तुमसे ही कुछ कहने के लिए लिखती हूँ..तो जैसे वजह भी तुम हो..तुम मेरे लिखे हर शब्द का हिस्सा हो..काफी अटूट सा हिस्सा..! जैसे कागज पर लिखे शब्द..कोई चाहे जितना उन्हे अलग करने की कोशिश करे, वो अलग ही नहीं होते. शब्द मिट जाते है पर कागज से छुट नहीं जाते..अपने ट्रेसेस, अपनी छाप कागजपर रखते ही है..सोचती थी बिलकुल ऐसे ही है, तुम्हारा मेरे लिखने से रिश्ता..मिट नहीं सकता..पर आज थोडा टटोलकर देखा खुदको तो लगा की तुम कब छुट गये ये पता भी नहीं चला..साथ चलते चलते कब दो राहोंसे चलने लगे समझ नहीं आया. मैंने ढुंढा की कहीं तो तुम्हारे ट्रेसेस होंगे जैसे शब्दोंके कागज पर मिटकर भी होते है..

यकायक सोचती रह गयी. लिखती तो मैं आज भी हूँ. यु कहो की लिखती हूँ तभी तो हूँ. मुझसे मेरे लिखने को अलग कैसे किया जा सकता है..पर अब मैं तुम्हे कुछ कहने वास्ते नहीं लिखती..शायद इस मोड पर आते आते तुम मेरे न कहे को भी समझ जाते हो..फिर भी लिख रहीं हूँ, निरंतर..! नजाने कब मैं इतनी स्वतंत्र हुई की लिखने की किसी वजादान की कोई जरूरत ना रहीं..शायद यही फर्क है कागज और शब्दोंके बेजान वफा में औरे मेरे-तुम्हारे रिश्ते में..शायद साथ चलते चलते हम बेहतर जान गये..हमे और बेहतर जानने के लिए साथ रहने की जरूरत नहीं..तभी तो मैं लिख रही हुं, बंजारों की तरह..और तुम..तुम जमिन में गाड़ कर खुद को उगा रहे हो मजबूत वृक्ष की तरह...

शनिवार, ११ जानेवारी, २०२०

पैदा जो हुई थी वो

पैदा जो हुई थी वो

कोई कागज ना बना

गुजरी जो जमाने से वो

जमाने को पता भी ना चला

इसी दौर की बात

कर रही हूँ साहिब

साहिब ए वतन ने

कभी उसका हाल भी ना जाना

हकीकत में, उसके हक से, हकीकत से

आपने बस मुँह ही है फेरा

क्या जानते हो,

उसने कितनी खायी थी ठोकर

भटकती रहीं थी कहाँ कहाँ वो दरबदर

कमीयोंसे उसका गहरा वास्ता था

कफन भी उसका अधूरा ही था

कोई नहीं जानता

लहू के एकएक बुँद को सिंचा था उसने

बुँद भर भी तवज्जू ना दी थी पर किसीने

मेहनत तो जिंदगीभर खूब करती रही वो

दिन हो या रात जलती-पिसती-पकती रही वो

जमाने ने उसे बिलकुल औरत ही माना

मोहब्बत भी उसके लिए गवारा ना समझा

कहीं नहीं दर्ज हुये

उसके अरमानों की राख

उसके चमडेसे चिपका दर्द

न किसीने पढी उसकी

बेबसी, बेहाली की अर्ज

किसीको कभी कुछ न पडी

वो है, या है भी नहीं

घुँट घुॅट के जी रहीं थी

या जी रहीं थी घुॅट घुँट

जिंदा थी वो जब तक

किसी लाश से कम न थी

जान उसकी मरकर

मिट्टी को भी मालुम न हुई

तो तुम कैसे शिनात करोगे?

पैदा जो हुई थी वो

कोई कागज ना बना

गुजरी जो जमाने से वो

जमाने को पता भी ना चला

सुफियान अन त्याचे मित्र

गोष्ट तशी गंमतीची.   माझ्या घरासमोर राहाणारी दोन छोटी मुल माझ्या तीन वर्षाच्या सुफियानचे मित्र आहेत. त्यातील छोटा हा सुफियानपेक्षा फक्त ...